तुमचो वापरप्याचो अणभव सुदारपा खातीर ही संकेतथळ कुकीज वापरता. ही संकेतथळ वापरत रावल्यार, तुमी आमच्या कुकी धोरणाक मान्यताय दितात.
तुमचे कडेन एसीएस वांगडीपण क्रमांक आसल्यार, उपकार करून तो हांगा घालात, जाका लागून आमी हें खातें तुमच्या वांगडीपणाक जोडूंक शकतले. (पर्यायी)
एसीएस तुमच्या गुप्ततायेक मोल दिता. तुमची म्हायती सादर करून तुमी C&EN चेर भेट दिवंक शकतात आनी आमच्या सप्तकी खबरांची सदस्यताय घेवंक शकतात. तुमी दिल्ले म्हायतीचो आमी तुमचो वाचन अणभव सुदारपा खातीर वापरतात, आनी आमी तुमचो डेटा तिसऱ्या पक्षाच्या वांगड्यांक केन्नाच विकचे नात.
2005 वर्सा गिरायक वस्तूंची दिग्गज कंपनी कोलगेट-पामॉलिव्ह कंपनीन उत्तर अमेरिकेंतल्या कपडे धुवपाचो डिटर्जंट वेवसाय सोडलो आनी फॅब आनी डायनामो सारकिलीं उत्पादनां फोनिक्स ब्रँडाक विकली. तीन वर्सां उपरांत युनिलीव्हर ह्या आनीक एका गिरायक वस्तूंच्या दिग्गज कंपनीन ऑल आनी विस्क सयत आपली अमेरिकन डिटर्जंट उत्पादन लायन सन प्रोडक्ट्साक विकली.
दोन ल्हान खाजगी कंपनींक आपलो वेवसाय विकपाक लागून अमेरिकेंतल्या कपडे धुवपाच्या डिटर्जंटांतल्या पी अँड जीच्या उच्च दर्ज्याच्या बाजारपेठेक जवळजवळ आव्हान ना. मजा म्हणल्यार प्रॉक्टर अँड गॅम्बलान जैत जाहीर केलें ना.
खरेंच 2014 वर्सा प्रॉक्टर अँड गॅम्बल (पी अँड जी) कंपनीचो तेन्नाचो सीईओ अॅलन जी. ताणें डिटर्जंट बाजारपेठेच्या मदल्या बाजारपेठेक हारयलो, पी अँड जीचीं उत्पादनां मुखेलपणान उच्च दर्ज्याच्या बाजारांत केंद्रीत जालीं, जाल्यार तीन सर्तकांक उण्या दर्जाचीं उत्पादनां मेळ्ळीं अशें तांणी सांगलें. प्रॉक्टर अँड गॅम्बल ही टायड आनी गेन ह्या नामनेच्या ब्रँडांचो बाजारपेठ करपी कंपनी. अमेरिकेंतल्या कपडे धुवपाच्या डिटर्जंट वेवसायांत सुमार 60% वांटो तातूंत आसा, पूण हो एक थांबून उरिल्लो वेवसाय, आनी कंपनीच्या उत्पादनांत आनी ताच्या सर्तकांक दरांत व्हड फरक आसा.
एक वर्सा उपरांत ताची एक सर्तक जर्मन कंपनी हेंकेल कंपनीन गजाली हालोवन उडयल्यो. कंपनीन आपलें उच्च दर्जाचें युरोपीय डिटर्जंट पर्सिल अमेरिकेंत बाजारांत हाडलें, पयलीं फकत वॉल-मार्टांतल्यान विकलें आनी उपरांत टार्गेट सारक्या किरकोळ विक्रेत्यांनी बाजारांत हाडलें. 2016 वर्सा हेंकेलान सन प्रोडक्ट्स कंपनीची कंपनी घेवन गजाली आनीक गोंदळ घाल्यो.
पर्सिल सुरू जाल्ल्यान कपडे धुवपाच्या डिटर्जंट वेवसायाक परतून जिवीत मेळ्ळां, पूण लॅफ्लेन अपेक्षा केल्ले परस तो बेगीन जावं येता. फाटल्या मे म्हयन्यांत “कंज्युमर रिपोर्ट” नेमाळ्यान हेंकेलाच्या नव्या उत्पादनांतल्या एका उत्पादनाक पर्सिल प्रोक्लीन पॉवर-लिक्विड 2in1 हें सगळ्यांत बरें काम करपी अमेरिकन डिटर्जंट अशें नांव दिलें तेन्ना ताका आनी हेर पी अँड जी कार्यकारी मंडळाक धक्को बसलो पडटलो. राज्याभिशेक सुवाळ्यान टायडाक वर्सां उपरांत पयलेच खेपे दुसरे सुवातेर व्हेलो.
प्रॉक्टर अँड गॅम्बल (चास्टेनड), प्रॉक्टर अँड गॅम्बल (पी अँड जी) हांणी 2016 वर्सा आपलें पयलें व्हड नांवाचें उत्पादन टायड अल्ट्रा स्टेन रिलीज परतून तयार केलें.कंपनीन सांगलें की तांणी सरफॅक्टंट घालून थोडें उदक काडलें, ताका लागून दाग काडपाक सुदारणा करपाक शकता अशें दाट आनी चड सांद्र सूत्र तयार जालां. उपरांतच्या कंज्युमर रिपोर्ट्स विश्लेशणांत हें उत्पादन वळेरेंत पयल्या क्रमांकाचेर आशिल्लें अशें नेमाळ्यान सांगलां, जरी तें सांख्यिकी नदरेन म्हत्वाचें नासलें.
कंज्युमर रिपोर्टांनी हालींच टायड प्लस अल्ट्रा स्टेन रिलीज एजंट आनी पर्सिल प्रोक्लीन पॉवर-लिक्विड 2-इन-1 हांकां अमेरिकेंतले दोन उत्कृश्ट कपडे धुवपाचे डिटर्जंट म्हणून नोंद केल्यात. ही स्थिती निर्माण करपी घटक, तशेंच तांचे वापर आनी निर्माते तपासतले सी अँड ईएन.
कंज्युमर रिपोर्टांनी हालींच टायड प्लस अल्ट्रा स्टेन रिलीज एजंट आनी पर्सिल प्रोक्लीन पॉवर-लिक्विड 2-इन-1 हांकां अमेरिकेंतले दोन उत्कृश्ट कपडे धुवपाचे डिटर्जंट म्हणून नोंद केल्यात. ही स्थिती निर्माण करपी घटक, तशेंच तांचे वापर आनी निर्माते तपासतले सी अँड ईएन.
उच्च दर्जाचें कपडे धुवपाचें डिटर्जंट विकतें घेवपी अमेरिकन गिरायकांक हेंकेल पी अँड जीक गंभीरतायेन आव्हान दितलो काय कितें हें सांगपाक अजून वेळ ना. पूण पी अँड जीच्या फॉर्मूलेशन रसायनशास्त्रज्ञांक सर्त नाशिल्ल्यान आत्मसंतुश्ट दिसलें जाल्यार ते नक्कीच ना जातले.
सरफॅक्टंट सप्लायर पायलट केमिकलचे अॅप्लिकेशन आनी तंत्रीक सेवा वेवस्थापक शोएब आरीफ हांणी अमेरिकेंत टायड आनी पर्सिल हीं वेवसाया खातीर उच्च दर्जाचीं उत्पादनां आसून तांकां चार कार्यक्षमताय पातळ्यांनी विभागूं येता अशें स्पश्ट केलें. वर्सां भितर आरीफ आनी हेर पायलट शास्त्रज्ञांनी जायत्या घरगुती वस्तू कंपनींक नवे डिटर्जंट आनी हेर नितळसाण उत्पाद तयार करपाक मदत केल्या.
लो-एंड मार्केटांत तो सुपर इकोनॉमिक डिटर्जंट. आरिफ हाच्या मतान तातूंत फकत रेखीव आल्कलायन बेंझीन सल्फोनेट (LABS) सारकें सवाय पृश्ठक्रियाकारक तशेंच रूच आनी रंग आसूं येतात. उत्पादनाच्या फुडल्या टप्प्यांत सोडियम सिट्रेट, टॅकीफायर आनी दुसरें पृश्ठक्रियाशील पदार्थ अशे पृश्ठक्रियाशील सहाय्यक वा बिल्डर घालूं येतात.
LABS हें एक अनायनीक पृश्ठक्रियाकारक आसून, तें कापडांतले कण काडपाक बरे आसून कापसाच्या कपड्याचेर बरे तरेन काम करता. दुसरें सामान्य पृश्ठक्रियाकारक म्हळ्यार इथेनॉल इथोक्झीलेट हें बिगर आयनीक पृश्ठक्रियाकारक आसून तें लॅबीएस परस चड प्रभावी आसता, खास करून कृत्रीम तंतूंतल्यान ग्रीस आनी घाण काडपाखातीर.
तिसऱ्या थरांत फॉर्मूलेटर मात्शें उण्या मोलान ऑप्टिकल ब्राइटनर घालूंक शकतात. हे प्रकाशीय ब्राइटनर पराबैंगनी उजवाड शोशून घेतात आनी तो निळ्या वाठारांत सोडटात आनी कपडे चड उजवाडाक येतात. अशा सुत्रांत चड बरे पृश्ठक्रियाशील पदार्थ, किलेटिंग एजंट, हेर बिल्डर आनी अँटी-रिडिपोझिशन पॉलिमर मेळटात, जे धुंवपाच्या उदकांतल्यान घाण सापडून कापडाचेर परतून निक्षेप घेवंक शकनात.
सगळ्यांत चड मोलादीक डिटर्जंटांचें खाशेलपण म्हळ्यार पृश्ठक्रियाकारक भार चड आनी हेर तरेकवार पृश्ठक्रियाकारक पदार्थ, जशे की आल्कोहॉल सल्फेट, आल्कोहॉल इथोक्सी सल्फेट, अमायन ऑक्सायड, फॅटी अॅसिड शाबू आनी कॅटॅशन. विदेशी जमनींत पकडपी पॉलिमर (कांय प्रॉक्टर अँड गॅम्बल आनी हेंकेल ह्या कंपनींखातीर तयार केल्ले) आनी एंझायम हेय ह्या वर्गांत येतात.
पूण सामुग्री सांठोवन दवरल्यार आपलीं आव्हानां येतात अशी शिटकावणी आरीफ दिता. कांय प्रमाणांत डिटर्जंट तयार करप हें एक शास्त्र आसून रसायनशास्त्रज्ञांक पृश्ठक्रियाशील पदार्थांची पृश्ठभागीय क्रियाशीलताय अशा रसायनीक घटकांचो दर्जो खबर आसता.
ताणें स्पश्ट केलें: “पूण एकदां सूत्र तयार जालें म्हणटकच ह्या सगळ्या गजालींचो एकामेकांचेर परिणाम जातलो आनी निमाणें सूत्र कितें करतलें तें सारकें सांगूंक मेळना.” “खऱ्या जिवितांत तें काम करता हाची खात्री करपा खातीर अजूनय चांचणी करची पडटा.”
देखीक- पृश्ठक्रियाशील पदार्थ आनी बिल्डर एंझायमाची क्रियाशीलताय आडावंक शकतात अशें आरीफान सांगलें. ही समस्या सोडोवपाखातीर डिटर्जंट तयार करपी एंझायम स्टेबलायझर (देखीक सोडियम बोरेट आनी कॅल्शियम फॉर्मेट) वापरूं येतात.
बॅटेलच्या वर्ल्ड डिटर्जंट प्रकल्पाचो मुखेल संशोधन शास्त्रज्ञ फ्रांको पाला हाणें प्रीमियम डिटर्जंट ब्रँडांत मेळपी चड प्रमाणांत पृश्ठक्रियाशील पदार्थ आशिल्ल्यानय समस्या निर्माण जावंक शकतात अशें नदरेक हाडलें. इतले चड प्रमाणांत पृश्ठक्रियाशील पदार्थ घालप सोंपें न्हय अशें पालान स्पश्ट केलें. विद्राव्यताय एक समस्या जाता आनी पृश्ठक्रियाशील पदार्थांमदली वायट परस्पर क्रियाय एक समस्या जाता.
पालाच्या फुडारपणा खाला चलपी बहु-ग्राहक बॅटेल कार्यावळ 1990 च्या सुमाराक मुखेल जागतीक नितळसाण उत्पादन ब्रँडांच्या संरचनेचें विश्लेशण करून सुरू जाली. बॅटेल ब्रँड मालकांक आनी कच्चो माल पुरवणदारांक घटक वळेरे भायर वचपाक मदत करपाक शास्त्रीय उपकरणांची माळ वापरता, देखीक- पृश्ठक्रियाशील पदार्थांचें इथोक्सिलेशनाची मापां वा पृश्ठक्रियाकारक फाटीचो कणो रेखीव वा फांटे आशिल्लो काय ना हें समजून घेवपाक.
आयज डिटर्जंट घटकांत पॉलिमर हो नवनिर्माणाचो म्हत्वाचो स्त्रोत आसा अशें पारा हांणी सांगलें. देखीक- टायड आनी पर्सिल ह्या दोनूय उत्पादनांत पॉलीइथिलीनइमीन इथोक्झीलेट हें घाण शोशक पॉलिमर आसता, जें बीएएसएफ कंपनीन प्रॉक्टर अँड गॅम्बल खातीर तयार केलां, पूण आतां डिटर्जंट निर्मात्यांक चड प्रमाणांत मेळटा.
कांय उच्च दर्ज्याच्या डिटर्जंटांतय टेरेफ्थालिक अॅसिड कोपॉलिमर मेळटात, जे धुंवपाचे प्रक्रियेंत कापडाक व्यापून दवरतले, जाका लागून उपरांत धुवपाचे प्रक्रियेंत दाग आनी घाण काडप सोंपें जातलें अशें पालान नदरेक हाडलें. बॅटेल जेल पारगम्य वर्णपटलेखन सारक्या साधनांचो उपेग करून पॉलिमर वेगळे करतात आनी उपरांत अवरक्त वर्णपटविज्ञानाचो उपेग करून तांची संरचना थारायता.
बॅटेल कार्यावळींत एंझायमांचेरय बारीकसाणेन लक्ष दितात, जीं जैवतंत्रज्ञान उत्पादनां आसून तातूंत उत्पादक दर वर्सा सुदारणा करतात. ह्या एंझायमाचे क्रियाशीलतेचें मुल्यांकन करपाखातीर पालाच्या पंगडान एंझायमाचो क्रोमोफोर आशिल्ल्या थराक उक्तो केलो. जेन्ना एंझायम थराचे विघटन करता तेन्ना गुणसुत्र सोडटात आनी शोशण वा प्रतिदीप्ति वर्णपटविज्ञानान मेजतात.
प्रथिनांचेर हल्लो करपी प्रोटीज हीं १९६० च्या शेवटाक डिटर्जंटांत घालपी पयली एंझायम. उपरांत शस्त्रागारांत जोडिल्ल्या एंझायमांत स्टार्च विघटन करपी अॅमिलेज आनी ग्वार गोमाखातीर दाट करपी पदार्थांचें विघटन करपी मॅनानेज हांचो आस्पाव जाता. कपड्याचेर ग्वार आशिल्ले खाणां (देखीक- आइसक्रीम आनी बार्बेक्यू सॉस) उडयल्यार कपड्याचेर धुवन काडल्या उपरांत लेगीत च्युइंग गम उरतलो. तो कापडांत गुंथिल्लो आसता आनी दाणेदार घाणाखातीर गोंदवरी वापरतात, जाका लागून दाग तयार जातात आनी ते काडप कठीण जातात.
पर्सिल प्रोक्लीन पॉवर-लिक्विड 2in1 आनी टायड अल्ट्रा स्टेन रिलीज ह्या दोनूय प्रकारांत प्रोटीज, अॅमिलेज आनी मॅनॅनेज आसतात.
तशेंच पर्सिलांत लायपेज (जें चरबी विघटन करपाक शकता) आनी सेल्युलेज (कापसाच्या तंतूंतल्या कांय ग्लायकोसाइडिक बंधांचें जलविघटन करून अप्रत्यक्षपणान निवळ करूं येता) आसतात आनी तंतूक जोडिल्ली घाण काडून उडयतात. तशेंच सेल्युलेज कापस मोव करपाक शकता आनी ताचो रंग उजवाडाक वाडोवंक शकता. त्याच वेळार पेटंट दस्तावेजाप्रमाण भरती-सुकतीच्या डिटर्जंटाचें खाशेलें खाशेलपण म्हळ्यार ग्लुकेनेज, जें अॅमिलेज विघटन करूंक शकना अशा पॉलीसॅक्राइडांचें विघटन करूंक शकता.
नोव्होझायम आनी ड्यूपॉन्ट हे एंझायमांचे मुखेल उत्पादन खूब आदींसावन आशिल्ले, पूण हालींच्या काळांत बीएएसएफान प्रोटीजाच्या रुपांत ह्या वेवसायांत प्रवेश केला. फाटल्या पावसांत जर्मनींत जाल्ल्या नितळसाण उत्पाद परिशदेंत बीएएसएफान आपल्या नव्या प्रोटीज आनी पॉलीइथिलीनइमीन इथोक्सिलेट हांच्या संयोजनाचो प्रचार केलो आनी उण्या तापमानांत धुवपा खातीर डिटर्जंट तयार करपाक सोदपी गिरायकांक हें मिश्रण वाडयल्लें कामगिरी दिता अशें सांगलें.
खरें म्हणल्यार डिटर्जंट निर्मात्यांक उण्या उर्जेचो वापर वा सैमीक स्त्रोतां कडल्यान पर्यावरणाची राखण करपाची गरज आशिल्लीं घटकां तयार करपाक परवानगी दिवप ही ह्या उद्देगांतली फुडली शिमो अशें आरीफ आनी हेर बाजार निरिक्षक म्हणटात. फाटल्या वर्सा मे म्हयन्यांत पी अँड जीन टायड परक्लीन ही आपल्या प्रतिकात्मक ब्रँडाची आवृत्ती बाजारांत हाडली, जातूंत 65% घटक वनस्पतीं कडल्यान मेळटात. उपरांत ऑक्टोबरांत युनिलीव्हर कंपनीन प्लांट डिटर्जंट आनी हेर नितळसाण उत्पादनां तयार करपी सेव्हनथ जनरेशन ही कंपनी अमेरिकेच्या डिटर्जंट बाजारांत परतून प्रवेश मेळोवपा खातीर घेतली.
उत्कृश्ट घटकांक पुरस्कार फावो जाल्ल्या डिटर्जंटांत रुपांतर करप हें सदांच एक आव्हान आसलें तरी “आयचो ट्रेंड चड सैमीक आसा” अशें आरीफान सांगलें. “ग्राहक विचारतात, ‘आमी सैमीकांतल्यान मेळपी उत्पादनां कशीं तयार करतात जीं मनशाक आनी पर्यावरणाक उणीं विखारी आसतात, पूण तरी लेगीत बरी कामगिरी करतात?”