हांगा दाखयल्ल्या सारके शिमीट कारखाने हवामान उश्ण करपी कार्बन डाय-ऑक्सायडाचो मुखेल स्त्रोत आसात. पूण ह्या प्रदुशणांतल्या कांय पदार्थांचें रुपांतर नव्या प्रकारच्या इंधनांत करूं येता. हें मीठ सुरक्षीतपणान दशकां वा ताचेपरस चड काळ सांठोवंक मेळटा.
हवामान बदल मंद करपाक शकता, ताचे परिणाम उणे करपाक वा समाजांक नेटान बदलपी संवसाराक तोंड दिवपाक मदत करपी नव्या तंत्रगिन्यान आनी कृती पळोवपी माळेची ही आनीक एक काणी.
कार्बन डाय-ऑक्सायड (CO2) हो एक सामान्य हरितगृह वायू सोडपी क्रिया धर्तरेचें वातावरण उश्ण करपाक योगदान दितात. हवेंतल्यान CO2 काडून तो सांठोवपाची कल्पना नवी न्हय. पूण तें करप कठीण, खास करून लोकांक परवडटा तेन्ना. नवी पद्दत CO2 प्रदुशणाची समस्या मात्शी वेगळ्या तरेन सोडयता. हवामान उश्ण करपी वायूचें रसायनीक रितीन इंधनांत रुपांतर करता.
15 नोव्हेंबराक केंब्रिजांतल्या मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीच्या (एमआयटी) संशोधकांनी आपले भूमिपूजक निकाल सेल रिपोर्ट्स फिजिकल सायन्स ह्या नेमाळ्यांत उजवाडायले.
तांची नवी पद्दत दोन भागांनी विभागल्या. पयल्या भागांत हवेंतल्यान कार्बन डाय-ऑक्सायडाचें रुपांतर फॉर्मेट नांवाच्या रेणूंत करून इंधन तयार करतात. कार्बन डाय-ऑक्सायडाभशेन फॉर्मेटांत एक कार्बन अणू आनी दोन ऑक्सिजन अणू तशेंच एक हायड्रोजन अणू आसतात. तशेंच फॉर्मेटांत हेर जायते घटक आसतात. नव्या अभ्यासांत सोडियम वा पोटॅशियमांतल्यान मेळपी फॉर्मेट मीठ वापरलें.
चडशीं इंधन कोशिका हायड्रोजन ह्या जळपासारक्या वायूचेर चलतात आनी ताची येरादारी करपाखातीर नळमार्ग आनी दाब आशिल्लीं टांकयो जाय पडटात. पूण इंधन कोशिका फॉर्मेटाचेरूय चलूंक शकतात. फॉर्मेटांत हायड्रोजनाच्या तुळेन उर्जेचें प्रमाण आसता अशें नवे यंत्रणेच्या विकासाचें फुडारपण करपी ली जु ह्या पदार्थ शास्त्रज्ञान सांगलां. हायड्रोजनापरस फॉर्मेटाचे कांय फायदे आसात अशें ली जु हाणें नदरेक हाडलें. तो सुरक्षीत आसून ताका उच्च दाबाचेर सांठोवपाची गरज ना.
एमआयटीच्या संशोधकांनी कार्बन डाय-ऑक्सायडापसून तयार केल्ल्या फॉर्मेटाची चांचणी करपाखातीर इंधन कोशिका तयार केली. पयलीं तांणी मीठ उदकांत भरसलें. उपरांत हें मिश्रण इंधन कोशांत घालताले. इंधन कोशिकेभितर फॉर्मेटान रसायनीक विक्रियांत इलॅक्ट्रॉन सोडटाले. हे इलॅक्ट्रॉन इंधन कोशिकेच्या ऋण विद्दुत् धारकांतल्यान सकारात्मक विद्दुत् धारकांत व्हांवून विद्युत् मंडळ पुराय करताले. हे व्हांवपी इलॅक्ट्रॉन-एक विद्युत् प्रवाह-प्रयोगांत २०० वरां मेरेन आशिल्ले.
एमआयटींत ली वांगडा काम करपी झेन् झांग हो मटेरियल शास्त्रज्ञ आपल्या पंगडाक एका दशका भितर नव्या तंत्रगिन्यानाचें प्रमाण वाडोवंक मेळटलें असो आशावादी आसा.
एमआयटीच्या संशोधन पंगडान कार्बन डाय-ऑक्सायडाचें इंधन उत्पादनाक मुखेल घटकांत रुपांतर करपाखातीर रसायनीक पद्दत वापरली. पयलीं तांणी ताका चड क्षारीय विरयांत उक्तो केलो. तांणी सोडियम हायड्रॉक्सायड (NaOH) वेंचून काडलें, जें सादारणपणान लाय अशें म्हण्टात. हाका लागून रसायनीक विक्रिया सुरू जाता आनी तातूंतल्यान सोडियम बायकार्बोनेट (NaHCO3) तयार जाता, ताका बेकिंग सोडा अशें चड वळखतात.
मागीर तांणी पॉवर सुरू केलो. विद्युत् प्रवाहाक लागून नवी रसायनीक विक्रिया सुरू जाली आनी बेकिंग सोडाच्या रेणूंतल्या दर एका ऑक्सिजन अणूची विभागणी जावन सोडियम फॉर्मेट (NaCHO2) उरली. तांच्या पद्दतीन CO2 हातूंतल्या लागीं लागीं सगळ्या कार्बनाचें — ९६ टक्क्यांपरस चड — ह्या मीठांत रुपांतर केलें.
ऑक्सिजन काडपाखातीर लागपी उर्जा फॉर्मेटाच्या रसायनीक बंधांत सांठोवन दवरतात. प्राध्यापक ली हाणें नदरेक हाडलें की फॉर्मेट ही उर्जा दशकांभर सांठोवंक शकता आनी संभाव्य ऊर्जा वगडावंक शकता. उपरांत इंधन कोशांतल्यान वता तेन्ना ती वीज तयार करता. फॉर्मेट तयार करपाखातीर वापरिल्ली वीज सौर, वाऱ्यावयल्यान वा जलविद्युत उर्जेंतल्यान आयल्यार इंधन कोशिकेंतल्यान तयार जाल्ली वीज निवळ उर्जेचो स्त्रोत जातली.
नव्या तंत्रगिन्यानाचें प्रमाण वाडोवपा खातीर ली हांणी सांगलें, “आमकां लायचीं गिरेस्त भूवैज्ञानिक साधनां सोदपाची गरज आसा.” ताणें क्षारीय बॅसाल्ट (AL-kuh-lye buh-SALT) नांवाच्या खडपाच्या प्रकाराचो अभ्यास केलो. उदकांत भरसल्यार ह्यो खडप लायांत रुपांतरीत जातात.
फर्झान काझेमीफर हो कॅलिफोर्नियांतल्या सॅन जोस स्टेट युनिव्हर्सिटींत अभियंतो. ताच्या संशोधनांत जमनीपोंदा आशिल्ल्या मीठ निर्मितींत कार्बन डाय-ऑक्सायड सांठोवपाचेर भर दिला. हवेंतल्यान कार्बन डाय-ऑक्सायड काडप सदांच कठीण आशिल्लें आनी देखून खर्चीक आशिल्लें अशें तो म्हणटा. देखून CO2 चें रुपांतर फॉर्मेटा सारकिल्या वापरपाक येवपी उत्पादनांत करप फायद्याचें थारता. उत्पादनाच्या खर्चाक लागून उत्पादन खर्चाची भरपाय करूं येता.
हवेंतल्यान कार्बन डाय-ऑक्सायड धरपाचेर खूब संशोधन जालां. देखीक- लेहा विद्यापिठांतल्या शास्त्रज्ञांच्या पंगडान हालीं हवेंतल्यान कार्बन डाय-ऑक्सायड गाळून ताचें बेकिंग सोडांत रुपांतर करपाची आनीक एक पद्दत सांगल्या. हेर संशोधन पंगड खाशेल्या खडपांत CO2 सांठोवन दवरतात, ताचें घन कार्बनांत रुपांतर करतात आनी उपरांत ताचेर प्रक्रिया करून इथेनॉल हें आल्कोहॉल इंधन तयार करूं येता. हे चडशे प्रकल्प ल्हान प्रमाणांतले आसून हवेंतलें कार्बन डाय-ऑक्सायडाचें चड प्रमाण उणें करपाचेर अजून व्हडलोसो परिणाम जावंक ना.
हे प्रतिमेंत कार्बन डाय-ऑक्सायडाचेर चलपी घर दाखयलां. हांगा दाखयल्लें साधन कार्बन डाय-ऑक्सायडाचें (तांबड्या आनी धव्या फुगड्यांतले रेणू) फॉर्मेट (निळे, तांबडे, धवे आनी काळे फुगडे) नांवाच्या मीठांत रुपांतर करता. उपरांत ह्या मीठाचो उपेग इंधन कोशांत वीज तयार करपाखातीर करूं येता.
आमचो सगळ्यांत बरो पर्याय म्हणल्यार “पयलीं हरितगृह वायूचें उत्सर्जन कापप” अशें काझेमीफरान सांगलें. तें करपाचो एक मार्ग म्हणल्यार जीवाश्म इंधनाचे सुवातेर वाऱ्या वा सौर सारकिल्या नवीकरणीय उर्जेचो स्त्रोत वापरप. शास्त्रज्ञ “डिकार्बनीकरण” अशें म्हण्टात त्या संक्रमणाचो हो एक भाग. पूण हवामान बदल थांबवपा खातीर बहुआयामी पद्दतीची गरज आसतली अशें तांणी सांगलें. डिकार्बनीकरण करप कठीण अशा वाठारांनी कार्बन पकडपा खातीर हें नवें तंत्रज्ञान जाय अशें तांणी सांगलें. तिख्या गिरणी आनी शिमीट कारखाने घेवचे, दोन उदाहरणां सांगपाचीं.
तशेंच एमआयटी पंगडाक आपलें नवें तंत्रज्ञान सौर आनी वाऱ्याच्या उर्जे वांगडा जोडल्यार फायदो दिसता. पारंपारीक बॅटरी एका वेळार सप्तकांभर उर्जा सांठोवपाखातीर तयार केल्लीं आसतात. गिमाच्या दिसांनी वा ताचेपरस चड काळ उमाशेचो सुर्याचो उजवाड सांठोवपाखातीर वेगळो पद्दत जाय पडटा. फॉर्मेट इंधनान आतां हंगामी साठवणेक लेगीत मर्यादीत ना अशें लीन सांगलें. “तें पिळगेचें आसूं येता.”
भांगर सारकें झिलमिलना जावं येता, पूण “हांव म्हज्या पुत-धुवांक २०० टन... फॉर्मेट सोडून दिवंक शकता,” ली म्हणालो, “वारसा म्हणून.”
क्षारीय: विरयांत हायड्रॉक्सायड आयन (OH-) तयार करपी रसायनीक पदार्थाचें वर्णन करपी विशेशण. ह्या विरयांक क्षारीय (अम्लाच्या विरुद्ध) अशेंय म्हण्टात आनी तांचो पीएच ७ परस चड आसता.
जलस्तर: जमनीपोंदा उदकाचे सांठे दवरपाक सक्षम अशी खडपाची निर्मिती. पृश्ठभागापोंदा आशिल्ल्या व्हाळांकय ही संज्ञा लागू जाता.
बासाल्ट: काळो ज्वालामुखी खडप जो चड करून खूब दाट आसता (जो मेरेन ज्वालामुखीच्या स्फोटाक लागून तातूंत वायूचे व्हड खिशें उरना).
बंध: (रसायनशास्त्रांत) रेणूंतल्या अणूंमदलो (वा अणूच्या गटांचो) अर्द कायमस्वरूपी संबंद. सहभागी अणूंमदल्या आकर्शक शक्तींक लागून ती तयार जाता. एकदां बंध तयार जाले उपरांत अणू एक एकक म्हूण काम करतात. घटक अणू वेगळे करपाखातीर रेणूंक उश्णताय वा हेर किरणोत्सर्गाच्या रुपांतली ऊर्जा पुरवण करची पडटा.
कार्बनः धर्तरेवयल्या सगळ्या जिवांचो भौतिक आदार आशिल्लो रसायनीक घटक. कार्बन ग्रेफायट आनी हिऱ्याच्या रुपांत मुक्तपणान अस्तित्वांत आसता. कोळसो, चुनखडी आनी पेट्रोलियम हांचो हो म्हत्वाचो घटक आसून रसायनीक नदरेन स्वताक संबंदीत जावन रसायनीक, जैविक आनी वेपारी मोलाचे विंगड विंगड रेणू तयार करपाक सक्षम आसा. (हवामान संशोधनांत) कार्बन ही संज्ञा केन्ना केन्नाय कार्बन डाय-ऑक्सायडावांगडा चड करून एकमेकांक बदलून वापरतात, जी एक कृती, उत्पादन, धोरण वा प्रक्रिया वातावरणाच्या दीर्घकाळांतल्या उश्णतायेचेर कितलो संभाव्य परिणाम करपाक शकता.
कार्बन डाय-ऑक्सायड: (वा CO2) हो रंगहीन, वास नाशिल्लो वायू सगळ्या जनावरांनी तयार जाता, जेन्ना तांणी उस्वास घेतिल्ल्या ऑक्सिजनाची तांणी खावपी कार्बन भरपूर आशिल्ल्या अन्न पदार्थाकडेन विक्रिया जाता. तेल वा सैमीक वायू सारकिल्ल्या जीवाश्म इंधनां सयत कार्बनी पदार्थ जळयल्यारय कार्बन डाय-ऑक्सायड सोडटात. कार्बन डाय-ऑक्सायड हो हरितगृह वायू धर्तरेच्या वातावरणांत उश्णताय सांपडटा. वनस्पत प्रकाशसंश्लेशणावरवीं कार्बन डाय-ऑक्सायडाचें ऑक्सिजनांत रुपांतर करता आनी हे प्रक्रियेचो उपेग करून स्वताचें अन्न तयार करतात.
शिमीटः दोन पदार्थ एकठांय दवरपाखातीर वापरतात, ताका लागून तो घट्ट जावन घन पदार्थ जाता, वा दोन पदार्थ एकठांय दवरपाखातीर वापरतात तो दाट गोंद. (बांदकाम) रेंव वा कुसकुसल्लो खडप एकठांय बांदून काँक्रीट तयार करपाखातीर वापरतात तो बारीक दळिल्लो पदार्थ. शिमीट चड करून पिठो म्हणून तयार करतात. पूण एकदां भिजल्या उपरांत तें चिखलाच्या स्लरींत रुपांतरीत जाता आनी तें सुकतकच कठीण जाता.
रसायनीक: दोन वा चड अणू एकठांय करून (बंधीत) थारावीक प्रमाणांत आनी रचणुकेंतल्यान तयार जाल्लो पदार्थ. देखीक- उदक म्हळ्यार एका ऑक्सिजन अणूक जोडिल्ल्या दोन हायड्रोजन अणूंपसून तयार जाल्लो रसायनीक पदार्थ. ताचें रसायनीक सूत्र H2O अशें आसा. वेगवेगळ्या संयुगांमदल्या वेगवेगळ्या विक्रियांक लागून जावपी पदार्थाचे गुणधर्म वर्णन करपाखातीरय “रसायनीक” हें विशेशण म्हणून वापरूं येता.
रसायनीक बंधः अणूंमदलें आकर्शणाचें बळ, जें बंधीत घटक एकक म्हूण काम करपाक कारण जाता. कांय आकर्शणां दुबळीं, कांय बळिश्ट. सगळे बंध इलॅक्ट्रॉन वांटून (वा वांटून घेवपाचो यत्न करून) अणूंक जोडटात अशें दिसता.
रसायनीक विक्रियाः भौतिक स्वरुपांत (देखीक- घन पदार्थांतल्यान वायूंत) बदल करचेपरस पदार्थाच्या रेणूंची वा संरचनेची पुनर्रचना करपाची प्रक्रिया.
रसायनशास्त्र: पदार्थांची रचना, रचणूक, गुणधर्म आनी परस्पर क्रिया हांचो अभ्यास करपी विज्ञानांतलो फांटो. शास्त्रज्ञ ह्या गिन्यानाचो उपेग अपरिचित पदार्थांचो अभ्यास करपाखातीर, उपेगी पदार्थांचो व्हड प्रमाणांत पुनरुत्पादन करपाखातीर वा नव्या उपेगी पदार्थांची रचना आनी निर्मिती करपाखातीर करतात. (रसायनीक संयुगांचें) रसायनशास्त्रांत संयुगाचें सूत्र, तें तयार करपाची पद्दत वा ताचे कांय गुणधर्म हांचोय उल्लेख जाता. ह्या मळार वावुरपी लोकांक रसायनशास्त्रज्ञ म्हण्टात. (समाजीक शास्त्रांत) लोकांक सहकार्य करपाची, एकठांय येवपाची आनी एकामेकांच्या सांगाताची मजा घेवपाची तांक.
हवामानांतलो बदलः धर्तरेच्या हवामानांतलो म्हत्वाचो, दीर्घकाळांतलो बदल. सैमीक रितीन वा मनशाच्या वावराक लागून अशें जावं येता, तातूंत जीवाश्म इंधन जळोवप आनी रानां कापप हांचो आस्पाव जाता.
डिकार्बनीकरण: कार्बन डाय-ऑक्सायड आनी मिथेन सारकिले कार्बन डाय-ऑक्सायड आनी मिथेन अशे कार्बन-आधारीत हरितगृह वायू वातावरणांत उत्सर्जीत करपी प्रदुशण करपी तंत्रगिन्यान, कार्यावळी आनी उर्जा स्त्रोतांपसून हेतून पयस वचप हाका म्हण्टात. हवामानांतल्या बदलाक योगदान दिवपी कार्बन वायूचें प्रमाण उणें करप हो ध्येय आसा.
वीजः विद्युत् आघाताचो प्रवाह, चड करून इलॅक्ट्रॉन नांवाच्या ऋण आघात आशिल्ल्या कणांच्या हालचालींतल्यान निर्माण जाता.
इलॅक्ट्रॉन: चड करून अणूच्या भायल्या प्रदेशाक भोंवपी ऋण आघात आशिल्लो कण; तशेंच घन पदार्थांतल्या वीज वाहक आसता.
अभियंतोः विज्ञान आनी गणित हांचो उपेग करून समस्या सोडोवपी मनीस. क्रियापद म्हणून वापरल्यार अभियंतो हो शब्द म्हळ्यार समस्या वा पुराय जावंक नाशिल्ली गरज सोडोवपाखातीर साधन, साहित्य वा प्रक्रिया तयार करप.
इथेनॉल: एक आल्कोहॉल, जाका इथिल आल्कोहॉल अशेंय म्हण्टात, जो बियर, सोरो, स्पिरिट ह्या सोऱ्याच्या पेयांचो आदार आसता. तशेंच ताचो उपेग विरयण आनी इंधन म्हणून करतात (देखीक- चड करून गॅसोलीनांत भरसून).
गाळणी: (न.) कांय पदार्थ, तांच्या आकाराप्रमाण वा हेर खाशेलपणांचेर आदारून, कांय पदार्थ पास जावपाक आनी कांय पदार्थ पास करपाक मेळपी वस्तू. (v.) आकार, घनता, आदार आदी गुणधर्मांचेर आदारून कांय पदार्थांची निवड करपाची प्रक्रिया (भौतिकशास्त्रांत) उजवाड वा हेर किरणोत्सर्ग शोशून घेवपी वा ताचे कांय घटक वेंचून काडपाक आडावपी पदार्थाचो पड्डो, प्लेट वा थर.
फॉर्मेटः फॉर्मिक आम्लाच्या ऑक्सिडीभवन केल्ल्या फॅटी अॅसिडाच्या लवणांक वा एस्टरांक एक सामान्य संज्ञा. (एस्टर म्हळ्यार कांय अम्लांच्या हायड्रोजन अणूंचे सुवातेर कांय प्रकारचे कार्बनी गट तयार करून तयार जाल्लें कार्बन आदारीत संयुग. जायतीं चरबी आनी गरजेचीं तेलां सैमीक रितीन मेळपी फॅटी अॅसिडांचे एस्टर आसतात.)
जीवाश्म इंधन: कोळसो, पेट्रोलियम (कच्चें तेल) वा सैमीक वायू सारकें खंयचेंय इंधन, जें धर्तरेभितर लाखांनी वर्सांनी बॅक्टेरिया, वनस्पत वा जनावरांच्या कुसपी अवशेशांतल्यान तयार जाल्लें.
इंधनः नियंत्रीत रसायनीक वा अणुकेंद्रीय विक्रियांतल्यान ऊर्जा सोडपी खंयचोय पदार्थ. जीवाश्म इंधन (कोळसो, सैमीक वायू आनी तेल) हें सामान्य इंधन आसून तें तापयल्यार (सादारणपणान जळपामेरेन) रसायनीक विक्रियांवरवीं उर्जा सोडटात.
इंधन कोशिका: रसायनीक उर्जेचें विद्युत् उर्जेंत रुपांतर करपी साधन. सगळ्यांत चड प्रमाणांत मेळपी इंधन म्हळ्यार हायड्रोजन, ताचें एकूच उपउत्पादन म्हळ्यार उदकाची वाफ.
भूंयशास्त्रः धर्तरेचे भौतिक रचणुकेकडेन संबंदीत आशिल्ल्या सगळ्या गजालींचें वर्णन करपी विशेशण, ताचे पदार्थ, इतिहास आनी ताचेर घडपी प्रक्रिया. ह्या मळार वावुरपी लोकांक भूवैज्ञानिक म्हण्टात.
जागतीक उश्णताय: हरितगृह परिणामाक लागून धर्तरेच्या वातावरणाचें एकंदर तापमान ल्हव ल्हव वाडप. हवेंत कार्बन डाय-ऑक्सायड, क्लोरोफ्लोरोकार्बन आनी हेर वायूची पातळी वाडिल्ल्यान हो परिणाम जाता, तातूंतले जायते वायू मनशाच्या वावरांतल्यान भायर सरतात.
हायड्रोजनः विश्वांतलें सगळ्यांत हलकें तत्व. वायू म्हूण तो रंगहीन, वास नाशिल्लो आनी अत्यंत जळपासारको आसता. जायत्या इंधन, चरबी आनी जिव्या ऊतकांतल्यान तयार जावपी रसायनांचो हो एक घटक. तातूंत प्रोटॉन (अणुकेंद्र) आनी ताचे भोंवतणी भोंवपी इलॅक्ट्रॉन आसता.
नवनिर्माण: (v. नवें करप; adj. नवें करप) सद्याच्या कल्पना, प्रक्रिया वा उत्पादनांत ती नवी, हुशार, कार्यक्षम वा चड उपेगी करपाखातीर तातूंत समायोजन वा सुदारणा.
लाय: सोडियम हायड्रॉक्सायड (NaOH) विरयाचें सामान्य नांव. लाय चड करून वनस्पती तेल वा जनावरांची चरबी आनी हेर पदार्थ भरसून बार शाबू तयार करतात.
पदार्थ शास्त्रज्ञः पदार्थाची अणुकेंद्रीय आनी रेणू संरचनेचो आनी ताच्या एकंदर गुणधर्मांमदल्या संबंदाचो अभ्यास करपी संशोधक. द्रव्य शास्त्रज्ञ नव्या पदार्थांची निर्मिती करूं येता वा सद्याच्या पदार्थांचें विश्लेशण करूं येता. घनताय, बळगें आनी वितळबिंदू ह्या सारक्या पदार्थाच्या एकंदर गुणधर्मांचें विश्लेशण केल्यार अभियंते आनी हेर संशोधक नव्या उपेगाखातीर सगळ्यांत बरी पदार्थ वेंचपाक मदत करूं येता.
रेणूः रसायनीक संयुगाच्या शक्य तितल्या उण्या प्रमाणाचें प्रतिनिधित्व करपी विद्युत् तटस्थ अणूंचो गट. रेणू एकाच प्रकारच्या अणूंपसून वा वेगवेगळ्या प्रकारच्या अणूंपसून तयार जावंक शकतात. देखीक- हवेंतलो ऑक्सिजन दोन ऑक्सिजन अणू (O2) आनी उदक दोन हायड्रोजन अणू आनी एक ऑक्सिजन अणू (H2O) हांचेपसून तयार जाता.
प्रदुशण: हवे, उदक, मनीस वा अन्न अशा वस्तूक दूषित करपी पदार्थ. कांय प्रदुशणां रसायनां, जशीं कीटकनाशकां आसतात. हेर प्रदुशण किरणोत्सर्ग आसूं येतात, तातूंत चड उश्णताय वा उजवाड हांचो आस्पाव जाता. तण आनी हेर आक्रमक जाती लेगीत जैव गंदगीचो एक प्रकार मानूं येता.
पॉटेंट: खूब बळिश्ट वा बळिश्ट (देखीक जंतू, विख, वखद वा आम्ल) आशिल्ल्या वस्तूक संदर्भ दिवपी विशेशण.
नवीकरणीय: अनिश्चित काळा खातीर बदलूं येता अशा संसाधनाक (देखीक उदक, पाचवीं वनस्पत, सुर्याचो उजवाड, वारो) उल्लेख करपी विशेशण. हाचो विपरीत नवीकरणीय संसाधनांकडेन ना, जांकां मर्यादीत पुरवण आसता आनी प्रभावीपणान ती उणी जावंक शकता. नवीकरणीय नाशिल्ल्या संसाधनांत तेल (आनी हेर जीवाश्म इंधन) वा तुलनात्मक नदरेन दुर्मिळ घटक आनी खनिजां हांचो आस्पाव जाता.