असमानतेचेर संशोधन करपाक समर्पीत आशिल्ली नाफाविरयत खबरां सेवा सेंटर फॉर पब्लिक इंटिग्रेटीच्या सहकार्यान हो लेख उजवाडाक आयला.
न्हाण. स्तर. बायक. केविन हार्टली, ड्र्यू विन आनी जोशू अॅटकिन्स मेले तेन्ना एकामेकां पासून 10 म्हयन्यां भितर काम करताले, पूण ते काम करताले. वस्तू वेगवेगळीं आसतात, पूण तांचें आयुश्य उणें करपाचें कारण एकूच: रंग काडपी उपकरणांतले रसायन आनी स्टोरांनी विकपी हेर उत्पादनां. देशभरांत मेळटात.
दुख्खान आनी भंयान तांच्या कुटुंबान मिथिलीन क्लोरायडान दुसऱ्या मनशाक मारचो न्हय म्हूण आपल्याक शक्य तें सगळें करपाची प्रतिज्ञा केली.
पूण अमेरिकेंत कामगार आनी गिरायक हांचे संरक्षण शिथिल आशिल्ल्यान कांयच रसायनीक कारखान्यांक अशें नशीब भोगचें पडलां. देखून हार्टली, वेन आनी अॅटकिन्स हांचो जल्म जावचे पयलीं लेगीत ताच्या वाफांच्या धोक्याची शिटकावणी दिली आसून लेगीत मिथिलीन क्लोरायड सिरियल किलर जालें. फाटल्या दशकांत खंयच्याच एजन्सीच्या हस्तक्षेपा बगर डझनभर, जर चड न्हय जाल्यार तांकां मरण आयलां.
सेंटर फॉर पब्लिक इंटिग्रेटीन चवकशी केल्या उपरांत आनी सुरक्षेच्या पुरस्कर्त्यांनी केल्ल्या उलोवपा उपरांत अमेरिकेच्या पर्यावरण संरक्षण एजन्सींतल्यान निमाणें रंग काडपी पदार्थांत ह्या पदार्थाच्या वापराचेर व्यापक बंदी घालपाचो प्रस्ताव मांडलो.
जानेवारी २०१७ चो काळ, ओबामा प्रशासनाचे निमाणे दीस. त्या वर्सा एप्रीलांत हार्टली, त्या वर्सा ऑक्टोबरांत विन आनी फुडल्या वर्सा फेब्रुवारींत अॅटकिन्स हाका मरण आयलें, त्या काळांत ट्रम्प प्रशासन नियमनमुक्तताये विशीं उमेदीन भरिल्लें आनी नियमन जोडचे परस ना करपाची इत्सा आशिल्ली-खास करून ईपीएचें वातावरण. मिथिलीन क्लोरायडाचो प्रस्ताव खंयच गेलो ना.
पूण अॅटकिन्साच्या मरणा उपरांत 13 म्हयन्यांनी ट्रम्पाच्या पर्यावरण संरक्षण एजन्सींतल्यान दबावा खाला मिथिलीन क्लोरायड आशिल्ल्या रंग स्ट्रिपरांची किरकोळ विक्री बंद करपाचें थारायलें. एप्रीलांत बाइडेनाच्या पर्यावरण संरक्षण एजन्सींतल्यान एक नेम मांडलो आनी तातूंत सगळ्या गिरायक उत्पादनांत आनी चडशा कामाच्या सुवातेर ह्या रसायनाचेर बंदी घाली.
अमेरिकेंत आमी क्वचितच अशें करतात अशें सॅन फ्रांसिस्कोच्या कॅलिफोर्निया विद्यापिठांतल्या वेवसायीक आनी पर्यावरण वैजकीचे क्लिनीकल प्राध्यापक डॉ. “ह्यो कुटुंबां म्हजे नायक.”
हे परिणाम मेळोवपा खातीर तांणी आव्हानां कशीं मात केलीं आनी तुमी अशाच प्रकारच्या कठीण मार्गाचेर वतात जाल्यार ते कितें शिफारस करतले तें पळयात, मागीर परिस्थिती धोकादायक उत्पाद, असुरक्षित कामाचे वातावरण, दूषितताय वा हेर जखमींचो आसपाव आसूं.
“सगलें गूगल करात” अशें ब्रायन विन सांगता, जाचो 31 वर्सांचो भाव ड्र्यू हाणें आपल्या साउथ कॅरोलिनाच्या कोल्ड ब्रू कॉफी शॉप आनी वॉक इन रेफ्रिजरेटराचें नवनिर्माण करपा खातीर मिथिलीन क्लोरायड विकतें घेतलें. “आनी लोकां मेरेन पावप.”
अशेंच ताका ताच्या भावाच्या मरणा आदीं दोन वर्सां उजवाडाक आयिल्ली पब्लिक इंक्वायरी मेळ्ळी, तज्ञां कडेन संपर्क सादलो आनी ताका उत्पादन खंयच्यान विकतें घेवंक मेळटा तें सगळें शिकून मरण आयिल्ल्यांचो सोद घेवप कित्याक इतलें कठीण. (मिथिलीन क्लोरायडाचो धुंवर बंद जाग्यार जमल्यार घातक आसता, आनी कोणेंच विखाशास्त्राची चांचणी करिना जाल्यार सैमीक मरणां सारको दिसपी काळजाचो आताक जावंक शकता.)
केविनाची आवय वेंडी हार्टली हांचो सल्लो: “शैक्षणीक” हो सोदांतलो कीवर्ड. थंय तुमची वाट पळोवपी संशोधनाची पुराय श्रेणी आसूं येता. हाका लागून मतां तथ्यां पासून वेगळे करपाक मदत जातली अशें तिणें ईमेलांत बरयलां.
बीएमएक्स सायकल फोर्कांत टिंकरिंग करतना मरण आयिल्ल्या 31 वर्सां पिरायेच्या जोशूची आवय लॉरेन अॅटकिन्स हिणें यूसीएसएफच्या हॅरिसना कडेन जायते फावटीं उलयलें. फेब्रुवारी २०१८ इस्वेंत तिका आपलो पूत जमनीर मेल्लो मेळ्ळो आनी ताचे लागीं एक लिटर जार रंग स्ट्रिपर पडून आशिल्लो.
हॅरिसनाक मिथिलीन क्लोरायडाचें गिन्यान आशिल्ल्यान तिच्या पुताच्या विखाशास्त्र आनी शवविश्लेशणाच्या अहवालांचो मरणाचे स्पश्ट कारण जावपाक मदत जाली. ही स्पश्टताय कृती करपाक घट्ट आदार तयार करता.
चड करून रसायनांचो संपर्क आयल्यार लोकांचेर दीर्घकाळ भलायकेचेर परिणाम जावंक शकतात जे जायतीं वर्सां दिसूंक शकनात. प्रदुशणाचीय अशीच काणी आसूं येता. पूण अशा नुकसानाचेर उपाय काडपा खातीर सरकारांनी कारवाय करची अशें तुमकां दिसत जाल्यार शिक्षणीक संशोधन अजूनय एक बरी सुरवात आसा.
तांच्या यशाचो एक मुखेल स्रोत म्हळ्यार रसायनीक सुरक्षेच्या प्रस्नांचेर आदींच काम करपी पंगडां कडेन आनी एकामेकां कडेन कुटुंबाचे संबंद.
देखीक, लॉरेन अॅटकिन्साक सेफ केमिकल फॉर हेल्दी फॅमिलीज (सद्या टॉक्सिक फ्री फ्युचर) ह्या पुरस्कार गटाच्या मिथिलीन क्लोरायड उत्पादनां विशीं चेंज डॉट ऑर्ग याचिका मेळ्ळी आनी तिणें हालींच गमावल्ल्या पुताच्या उगडासाक याचिकेचेर सय केली. ब्रायन वेनान बेगीन हात वाडयलो.
बळिश्ट शक्तींनी एकठांय येवन आपले फायदे पुरायपणान साकार केल्यात. ईपीए कडल्यान कारवाय केल्या बगर, ह्या कुटुंबांक किरकोळ विक्रेत्यांक तांच्या शेल्फांतल्यान उत्पाद काडपाक बाध्य करून सुरवाती सावन सुरवात करची पडची ना: सुरक्षीत रसायनां निरोगी कुटुंबांनी ह्या प्रकारच्या उलोवपाक जाप दितना आपली “माइंड द स्टोर्स” मोहीम सुरू केली.
एजन्सीचे नेम वा कॅपिटल हिलाचेर लॉबींग करपाची भितरली कामगिरी तांकां स्वता सोदून काडची पडना. सुरक्षीत रसायनां, भलायकेन भरिल्लीं कुटुंबां, आनी पर्यावरण संरक्षण निधी हांकां ह्या मळार तज्ञताय आसा.
आनिकूय वाचात: ‘आयुश्यभर भार’: अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां की जाण्टे काळे लोक वायु प्रदुशणाक लागून गोरे प्रौढां परस तीन पटींनी मरतात
हवामान बदलाचेर भास सोदप हीदर मॅकटीर-टोनी दक्षिणेक पर्यावरण न्याया खातीर झुजता
“जेन्ना तुमकां असो पंगड एकठांय करपाक मेळटा ... तेन्ना तुमचे कडेन खऱ्यांनीच बळिश्ट शक्त आसता,” अशें ब्रायन विन हांणी सैमीक संसाधन संरक्षण मंडळाक ह्या प्रस्नाचो सक्रीयपणान फाटोफाट वचपी आनीक एक गट म्हूण दाखोवन सांगलें.
ह्या झगड्यांत रूची आशिल्ल्या सगळ्यांक तातूंत भौशीक भुमिका करपाक मेळची ना. देखीक, कायम कायदेशीर दर्जो नाशिल्ल्या स्थलांतरीतांक कामाच्या सुवातेर धोको निर्माण जावपाचो चड धोको आसता आनी दर्जो नाशिल्ल्यान तांकां उलोवप कठीण वा अशक्य जावं येता.
ह्या कुटुंबांनी आपलें सगळें लक्ष ईपीएचेर केंद्रीत केल्यार एजन्सी कसलीच कारवाय करूंक शकना, खास करून ट्रम्प प्रशासनान नेमांक लागून केल्ल्या धडपडाचो विचार पळयल्यार.
जीव वाटावपा खातीर मिथिलीन क्लोरायड आशिल्ले रंग स्ट्रिपर विकचे न्हय अशें “आपले स्टोर वेवस्थापन” करून किरकोळ विक्रेत्यांचेर दबाव घालतात. याचिका आनी निशेध कामाक लागले. होम डिपो आनी वॉलमार्ट सयत कंपनींनी थांबपाचें मान्य केलां.
सुरक्षीत रसायनां, भलायकेन भरिल्लीं कुटुंबां आनी पर्यावरण निधी वरवीं काँग्रेसीच्या वांगड्यांक कारवाय करची अशें ते सांगतात. हातांत कुटुंबाचे फोटो घेवन ते वॉशिंग्टनाक गेले. तांणी पत्रकारां कडेन उलयतना खबरांपत्रां मेळ्ळीं आनी ताका लागून ताण आनीक वाडलो.
दक्षिण कॅरोलिनाचे सिनेटर आनी एका काँग्रेसीच्या वांगड्यान तेन्नाच्या पर्यावरण संरक्षण एजन्सीचो प्रशासक स्कॉट प्रुयटाक पत्र बरयलें. एप्रील 2018 वर्सा जाल्ले सुनावणे वेळार आनीक एका काँग्रेसीन प्रुयटाक हरकत उक्तायली. ब्रायन विन मानता की ह्या सवाां क कुटमाक मे २०१८ इस्वेंत प्रुयटा कडे न मेळपाची वेवस्था करांक मजत जाली.
ताचे कडेन कोणूच येवंक नाशिल्ल्यान सुरक्षा रक्षकाक धक्को बसलो अशें ब्रायन वेन हांणी सांगलें. “ओजच्या व्हडल्या आनी बळवंत भुंयेक मेळपा सारकें खूब कितें.”
वाटेर कुटुंबान मुकद्दमो दाखल केलो. तांणी सोशल मिडियाचो वापर करून लोकांक स्वताक धोक्यांत घालचे न्हय अशी शिटकावणी दिली. लॉरेन अॅटकिन्स हार्डवेअर स्टोरांनी वचून तांणी सांगिल्ले प्रमाण खरेंच मिथिलीन क्लोरायड उत्पाद आपल्या शेल्फांतल्यान काडटात काय ना तें स्वता पळयली. (केन्ना हय, केन्ना ना.)
हें सगळें थकबाकीचें दिसलें जाल्यार तुमी चुकीचे नात. पूण हस्तक्षेप करूंक नाशिल्लो जाल्यार कितें जातलें हें स्पश्ट आशिल्लें अशें कुटुंबांचें मत आसा.
लॉरेन अॅटकिन्सान सांगलें, “आदीं केन्नाच जावंक नाशिल्ल्या भशेन कांयच जावचें ना.”
ल्हान ल्हान जैतां गुणाकार जातात. एक गजाल दुसरे गजालीक कारण जाली कारण कुटुंबान हात सोडलो ना. दीर्घकाळाची नदर चड करून गरजेची आसता: संघराज्य नेम तयार करप स्वभावीकपणान मंद आसता.
एक नेम प्रस्तावीत करपाक जाय आशिल्लें संशोधन पुराय करपाक एजन्सी खातीर जायतीं वर्सां वा ताचे परस चड वेळ लागूं येता. प्रस्ताव निमाणो जावचे पयलीं आडमेळीं पयस करचीं पडटलीं. पूण काळा प्रमाण खंयचेय निर्बंध वा नवी गरज टप्प्याटप्प्यान लागू करूं येता.
कुटुंबांक ईपीए कडल्यान तुळेन बेगीन आंशिक बंदी मेळपाक मेळ्ळी ती म्हणल्यार एजन्सी हांणी प्रत्यक्षांत तो प्रस्ताव थांबवचे पयलीं हो प्रस्ताव मांडलो. पूण केविन हार्टलीच्या मरणा उपरांत अडेज वर्सां उपरांत पर्यावरण संरक्षण एजन्सीचे निर्बंध लागू जाले. आनी कामाच्या सुवातेर वापर, जशें 21 वर्सां पिरायेचो केविन कामाचेर करता तें बाथटब रंगोवपाचें काम तातूंत आस्पावना.
पूण एजन्सी भितर वेगवेगळ्या वेवस्थापकांनी वेगवेगळे निर्णय घेवंक शकतात. ईपीएचो निमाणो प्रस्ताव ऑगस्ट 2024 वर्सा आपणावपाचो अदमास आसा, तातूंत बाथटब पॉलिशींग सयत चडशा कामां खातीर कामाच्या सुवातेर मिथिलीन क्लोरायडाचो वापर करपाचेर बंदी घालतले.
लॉरेन अॅटकिन्स हांणी सांगलें, धीर धरपाची गरज आसा. “कोणाच्याय जिविताची गजाल येता तेन्ना खास करून भुरग्यांची गजाल येता तेन्ना तुमकां तें मेळटा. सरळ”.
बदल करप कठीण. तुमकां वा तुमच्या मोगाच्या कोणाकूय दुखापत जाल्ल्यान बदल हाडप चड कठीण जावं येता, जरी हेर कांयच मेळना अशें सोयी दिवंक शकता.
“बकल अप, कारण हें एक भावनीक आपत्ती जावपाचें आसा” अशें लॉरेन अॅटकिन्स शिटकावणी दिता. “लोक म्हाका सगळो वेळ विचारतात, जितलें भावनीक आनी कठीण आसलें तरी हांव अशें कित्याक करत रावतां? म्हजी जाप सदांच अशी आशिल्ली आनी सदांच आसतली: “म्हळ्यार तुका बसपाची गरज ना.” म्हजी सुवात.म्हळ्यार आतां तुका म्हजे भोंवतणी आसपाची गरज ना.
"तुमी अर्दो भाग गमायल्या उपरांत तुमी कशे काम करतात? केन्ना केन्ना म्हाका दिसता ताचें काळीज धडधडपाक बंद जालें आनी म्हजें काळीज त्याच दिसा धडधडपाक बंद जालें" अशें तिणें सांगलें. "पूण म्हाका हेर लोक ह्या िाटांतल्यान वचूंक नाका आनी जोशून हारयल्लें हेर लोक गमावंक नाका म्हण, म्हजें ध्येय हें म्हजें ध्येय, जाय तें करुंक हांव तयार आसां."
ब्रायन विन हाचेय अशेच विचार आसात आनी तुमकां मॅरेथॉन पुराय करपाक मदत करपाक कांय ताण सोडपी कार्यावळी शिफारस करता. जिम ताचोच. तुमच्या भावनां खातीर एक आउटलेट सोदून काडचो पडटलो अशें तांणी सांगलें.
वेंडी हार्टलीक कळ्ळां की कार्यकर्तृत्व स्वताच बरे जाता – हेर कुटमाच्या आदारान आनी तांणी एकठांय येवन मेळयल्ल्या परिणामां वरवीं.
अवयवदाता म्हूण तिच्या पुतान हेरांच्या जिविताचेर थेट परिणाम केलो. ताचो दायज स्टोरांच्या शेल्फांचेर आनी सरकाराच्या हॉलांनी आनीक वाडटा तें पळोवन उमेद जाता.
“केविनान आनीक जायत्या जाणांक जिवीत वाचयले आनी फुडल्या वर्सां मेरेन जिवीत वाचयतले” अशें तिणें बरयलें.
तुमी बदला खातीर धडपडटात जाल्यार सद्याची स्थिती सांबाळपा खातीर पयशे खर्च करपी लॉबीस्ट सदांच जिखतले अशें समजप सोंपें. पूण तुमच्या जिविताच्या अणभवांत विकतें घेवंक मेळना अशें वजन व्हरता.
“तुमकां तुमची काणी कशी सांगची कळ्ळी जाल्यार, आनी ती तुमच्या जिविताचो एक भाग जाल्यार, मागीर तुमी तें करुंक शकतात — आनी जेन्ना तुमकां ती काणी सांगूंक मेळटली, तेन्नां बरी नशीब, लॉबीस्ट,” ब्रायन वेन म्हणालो. “आमी एक अतुलनीय आवड आनी मोग घेवन येतात.”
वेंडी हार्टलीचो सल्लो: “तुमच्यो भावना उक्तावपाक भियेवंक नाकात.” ह्या भावनांचो तुमचेर आनी तुमच्या कुटुंबाचेर कितलो परिणाम जाता हाचेर उलोवचें. “फोटो वरवीं तांकां वैयक्तीक परिणाम दाखोवचो.”
स वर्सां आदीं कोणेंय ‘तुमी फावो त्या प्रमाणांत किर्र किर्र केल्यार सरकाराक आयकूंक मेळटलें’ अशें सांगिल्लें जाल्यार हांव हांसतालो अशें लॉरेन अॅटकिन्स हांणी सांगलें. "अंदाज कर? एक आवाज फरक घालूंक शकता. म्हाका दिसता तो म्हज्या पुताच्या दायजाचोच एक भाग.”
जॅमी स्मिथ हॉपकिन्स हो असमानतायेची तपासणी करपी नाफाविरयत खबरां कक्ष सेंटर फॉर पब्लिक इंटिग्रेटीचो रिपोर्टर.