सोडा अॅश ही जायत्या उद्देगधंद्यांत मुखेल भुमिका करता, संवसारीक वापरांत सुमार ६०% कंवचेच्या उद्देगाचो वांटो आसा.
शीट कंवची हो कंवचेच्या बाजारांतलो सगळ्यांत व्हडलो विभाग आनी कंटेनर कंवचो हो कंवचेच्या बाजारांतलो दुसरो व्हडलो विभाग (आकृती १). सौर पॅनलांत वापरिल्ली सौर नियंत्रण कंवची ही मागणी सगळ्यांत नेटान वाडपी वाठार.
2023 वर्सा चीनी मागणी वाड 10% मेरेन पावतली आनी निव्वळ वाड 29 लाख टन जातली. चीन सोडून संवसारीक मागणी 3.2 टक्क्यांनी देंवली.
कोवीड महामारीक लागून नियोजीत केल्ल्या जायत्या विस्तार प्रकल्पांक कळाव जाल्ल्यान 2018 ते 2022 ह्या काळांत सोडा अॅश उत्पादन क्षमता मोट्या प्रमाणांत स्थीर उरतली. खरें म्हणल्यार चीनाक ह्या काळांत सोडा अॅश क्षमतेक निव्वळ लुकसाण जालें.
पूण लागींच्या काळांत सगळ्यांत म्हत्वाची वाड चीनांतल्यान जातली, तातूंत 50 लाख टन नव्या उण्या खर्चाचें (सैमीक) उत्पादन आसतलें आनी तें 2023 वर्साच्या मध्याक वाडपाक लागतलें.
हालींच्या काळार अमेरिकेंतले सगळे व्हडले विस्तार प्रकल्प जेनेसिस कंपनीन हातांत घेतल्यात आनी 2023 वर्साच्या निमाणे मेरेन ताची एकत्रीत क्षमता सुमार 12 लाख टन आसतली.
2028 मेरेन संवसारीक पांवड्यार 1.8 कोटी टन नवी क्षमता जोडपाची अपेक्षा आसा, तातूंत 61% चीनांतल्यान आनी 34% अमेरिकेंतल्यान येतली.
उत्पादन क्षमता वाडत वता तशी तंत्रीक आदारांतय बदल जाता. नव्या उत्पादन क्षमतेंतूय सैमीक सोडा अॅशचो वाटो वाडत आसा. संवसारीक उत्पादनाच्या खंडांत ताचो वाटो 2028 मेरेन 22 टक्क्यां मेरेन पावपाचो अदमास आसा.
सैमीक सोडा राखाचो उत्पादन खर्च सादारणपणान कृत्रीम सोडा राखापरस खूब उणो आसता. अशे तरेन तंत्रीक परिदृश्यांतल्या बदलांक लागून संवसारीक खर्चाच्या वक्रांतय बदल जाता. सर्त पुरवणाचेर आदारीत आसता, आनी नव्या क्षमतायची भौगोलिक सुवात स्पर्धेचेरूय परिणाम करतली.
सोडा राख हें एक मुळावें रसायन निमाणें वापरांत वापरतात जें आमच्या दिसपट्ट्या जिणेकडेन लागींचें संबंदीत आसा. अशे तरेन सोडा अॅशची मागणी वाडपाक परंपरेन विकसीत अर्थवेवस्थेक लागून जाल्या. पूण सोडा अॅशची मागणी आतां फकत अर्थीक वाडीक लागून जायना; सोडा अॅशची मागणी वाडपाक पर्यावरण क्षेत्रूय सक्रीयपणान योगदान दिता.
पूण ह्या निमाण्या वापरांतल्या उपेगांत सोडा अॅशची निरपेक्ष क्षमता अदमास करप कठीण. लिथियम-आयन बॅटरी सयत बॅटरींत सोडा राख वापरपाची शक्यताय गुंतागुंतीची आसा.
सौर कंवचेचेंय तशेंच आसा आनी आंतरराश्ट्रीय उर्जा एजन्सी आपल्या सौर उर्जेच्या अदमासांत सतत वयर वचपी सुदारणा करतात.
सोडा अॅश उत्पादनांत वेपाराचो म्हत्वाचो वांटो आसता, कारण उत्पादन केंद्रां सदांच चड मागणी आशिल्ल्या वाठारांलागीं नासतात आनी सुमार एक चतुर्थांश सोडा अॅश मुखेल प्रदेशांमदीं व्हरतात.
अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, तुर्किये आनी चीन हे देश येरादारी बाजारपेठेचेर प्रभाव आशिल्ल्यान ह्या उद्देगांत म्हत्वाचे देश आसात. अमेरिकन उत्पादकांखातीर निर्यात बाजारपेठेंतल्यान मेळपी मागणी ही पिराय वाडिल्ल्या देशी बाजारपेठेपरस वाडीचो चड म्हत्वाचो चालक आसा.
परंपरेन अमेरिकन उत्पादकांनी निर्यात वाडोवन आपलें उत्पादन वाडयलां, ताका स्पर्धात्मक खर्चाची रचणूक मेळ्ळ्या. मुखेल जहाज बाजारपेठेंत उरिल्लो आशिया (चीन आनी भारतीय उपखंड सोडून) आनी दक्षिण अमेरिकेचो आस्पाव जाता.
संवसारीक वेपारांत ताचो वांटो तुळेन उणो आसलो तरी निर्यातींत उतार-चढाव जाल्ल्यान चीनाचो संवसारीक सोडा अॅश बाजारपेठेचेर म्हत्वाचो परिणाम जाता, अशें आमी ह्या वर्सा पयलींच पळयलां.
वयर सांगिल्ले प्रमाण चीनान 2023 आनी 2024 वर्सा म्हत्वाची क्षमता जोडली, जाका लागून चड पुरवण जावपाची अपेक्षा वाडली, पूण 2024 वर्साच्या पयल्या अर्दांत चीनी आयात विक्रमी पांवड्यार पावली.
त्याच वेळार ह्या वर्साच्या पयल्या पांच म्हयन्यांत अमेरिकेच्या निर्यातींत वर्साक वर्साक 13 टक्क्यांनी वाड जाल्या आनी सगळ्यांत चड फायदो चीनांतल्यान जाला.
चीनांत 2023 वर्सा मागणी वाड अत्यंत बळिश्ट आसतली, सुमार 31.4 दशलक्ष टन मेरेन पावतली, मुखेलपणान सौर नियंत्रण कंवचेक लागून.
चीनाची सोडा अॅश क्षमता 2024 वर्सा 55 लाख टन वाडटली, जी नव्या मागणेची लागींच्या काळांतली अपेक्षा परस चड आसतली.
पूण अंदूं मागणी वाड परतून एक फावट अपेक्षा परस चड जाल्या, 2023 वर्साच्या पयल्या अर्दांत मागणी वर्साक वर्साक 27% वाडल्या.सद्याचो वाड दर चालू उरलो जाल्यार चीनांत पुरवण आनी मागणी हांचे मदलो फरक आतां चड व्हडलो ना.
देशांत सौर कंवचेची उत्पादन क्षमता वाडत आसा, जुलय 2024 मेरेन वट्ट क्षमता सुमार 4.6 कोटी टन मेरेन पावपाची अपेक्षा आसा.
पूण चीनी अधिकाऱ्यांक सौर कंवचेची चड उत्पादन क्षमताय हुस्को आसा आनी ते प्रतिबंधात्मक धोरणांचेर चर्चा करतात. त्याच वेळार चीनांत स्थापन केल्ली प्रकाशविद्युत् क्षमता जानेवारी ते मे 2024 मेरेन वर्साक वर्साक 29% वाडल्या अशें राष्ट्रीय उर्जा प्रशासनान सांगलां.
पूण चीनांतलो पीव्ही मॉड्यूल तयार करपाचो उद्देग लुकसाणांत चलता, ताका लागून कांय ल्हान अॅसेंबल प्लांट निश्क्रीय जातात वा उत्पादन लेगीत बंद जाता अशें सांगतात.
त्याच वेळार आग्नेय आशियांत व्हड प्रमाणांत पीव्ही मॉड्यूल अॅसेम्बलर आसात, चडशे चीनी गुंतवणूकदारांचे मालकीचे आसात, जे अमेरिकेच्या पीव्ही मॉड्यूल बाजारपेठेक म्हत्वाचे पुरवणदार आसात.
अमेरिकेच्या सरकारान आयात कराची सुटी काडून उडयल्ल्यान कांय विधानसभा प्लांटांनी हालींच्या काळांत उत्पादन बंद केल्ल्याची म्हायती मेळ्ळ्या. चीनी सौर कंवचेची निर्यात मुखेल स्थळां म्हळ्यार आग्नेय आशियांतले देश.
चीनांत सोडा अॅशाची मागणी वाड विक्रमी पातळेचेर पावल्या, जाल्यार चीनाभायर सोडा अॅशाची मागणीची गती चड विविधतायेची आसा. उरिल्ल्या आशिया आनी अमेरिकेंतल्या मागणीची थोडीभोव नियाळ सकयल दिल्या, तातूंत ह्या कांय प्रवृत्तींची रुपरेखा दिल्या.
आयात आंकडेवारींतल्यान थळाव्या उत्पादन क्षमताय उणी आशिल्ल्यान उरिल्ल्या आशियांतल्या (चीन आनी भारतीय उपखंड सोडून) सोडा अॅश मागणीच्या प्रवृत्तीचो उपेगी निर्देशक मेळटा.
2024 वर्साच्या पयल्या पांच ते स म्हयन्यांत ह्या प्रदेशाची आयात 20 लाख टन जाली, जी फाटल्या वर्साच्या त्याच काळा परस 4.7% चड आसा (आकृती 2).
उरिल्ल्या आशियांतल्या सोडा अॅशाची मागणी जावपाक सौर कंवचेचो मुखेल चालक आसून शीट कंवचेचोय सकारात्मक योगदान जावपाची शक्यताय आसा.
आकृती 3 त दाखयल्ले प्रमाण ह्या वाठारांत जायते सौर उर्जा आनी सपाट कंवचेचे प्रकल्प नियोजीत आसात, जे संभाव्यपणान सुमार 10 लाख टन नव्या सोडा अॅशाची मागणी जोडूंक शकतात.
पूण सौर कंवचेच्या उद्देगाकूय कांय आव्हानांक तोंड दिवचें पडटा. अमेरिकेंतल्यान हालींच्या काळांत अँटी डंपिंग आनी प्रतिकार शुल्क अशा दरांक लागून व्हिएतनाम आनी मलेशिया ह्या देशांतल्या प्रकाशविद्युत् मॉड्यूलांच्या उत्पादनाचेर परिणाम जावं येता.
चीनांत तयार केल्ल्या घटकांचेर दरांक लागून ह्या देशांतल्या उत्पादकांनी चड दर टाळपाखातीर चीन भायल्या पुरवणदारांकडल्यान मुखेल घटक घेवचे पडटात. हाका लागून उत्पादन खर्च वाडटा, पुरवण साखळी गुंतागुंतीची जाता आनी निमाणें अमेरिकेच्या बाजारांतल्या आग्नेय आशियांतल्या पीव्ही पॅनलांची स्पर्धात्मकता दुबळी जातली.
आग्नेय आशियांतल्या जायत्या चीनी पीव्ही पॅनल अॅसेंबलरांनी जूनांत शुल्काक लागून उत्पादन थांबयल्ल्याची म्हायती मेळ्ळ्या आनी फुडल्या म्हयन्यांत आनीक उत्पादन थांबपाची शक्यताय आसा.
अमेरिकेचो वाठार (अमेरिका सोडून) आयातीचेर खूब आदारून आसा. अशे तरेन आयातांतले एकंदर बदल मुळाव्या मागणेचो बरो निर्देशक जावंक शकता.
ताज्या वेपारी आंकडेवारींत वर्साच्या पयल्या पांच ते सात म्हयन्यां खातीर आयात गती नकारात्मक दिसून येता, जी 12% वा 285,000 मेट्रीक टन उणी जाल्या (आकृती 4).
उत्तर अमेरिकेंत आतां मेरेन सगळ्यांत चड उणाव दिसून आयलो, तो 23% वा 148,000 टन उणो जाला. मेक्सिकोंत सगळ्यांत चड उणाव दिसून आयलो. मेक्सिकोंतलें सगळ्यांत व्हडलें सोडा अॅश मागणी क्षेत्र म्हळ्यार कंटेनर ग्लास सोऱ्याच्या पेयांची मागणी उणी आशिल्ल्यान दुबळो आशिल्लो. मेक्सिकोंत एकंदर सोडा अॅशाची मागणी 2025 मेरेन वाडपाची अपेक्षा ना.
दक्षिण अमेरिकेंतल्यान आयातय व्हड प्रमाणांत देंवली, वर्साक वर्स 10%. आर्जेन्टिनाची आयात सगळ्यांत चड उणी जाली, वर्साक वर्स 63%.
पूण अंदूं जायते नवे लिथियम प्रकल्प लायनीचेर येवपाचे आशिल्ल्यान आर्जेन्टिनाची आयात सुदारपाक जाय (आकृती ५).
खरें म्हणल्यार दक्षिण अमेरिकेंतल्या सोडा अॅशाची मागणी करपाक लिथियम कार्बोनेट हो सगळ्यांत व्हडलो चालक. लिथियम उद्देगाक कमी खर्चाचो प्रदेश म्हूण हालींच्या काळांत नकारात्मक भावना निर्माण जाली तरी मध्यम आनी दीर्घकालीन नदर सकारात्मक आसा.
मुखेल पुरवणदारांच्या निर्यात दरांत संवसारीक बाजारपेठेच्या गतीशीलतेंतल्या बदलांचें प्रतिबिंब दिसता (आकृती 6). चीनांतल्या दरांत सगळ्यांत चड उतार-चढाव जावपाची प्रवृत्ती आसता.
2023 वर्सा चीनाची सरासरी निर्यात किंमत दर मेट्रीक टन एफओबीक 360 अमेरिकी डॉलर आशिल्ली आनी 2024 वर्साचे सुरवेक दर मेट्रीक टन एफओबीक 301 अमेरिकी डॉलर आशिल्लो आनी जून मेरेन दर मेट्रीक टन एफओबीक 264 अमेरिकी डॉलर मेरेन देंवलो.
मजगतीं, तुर्कस्तानाची निर्यात किंमत २०२३ वर्साचे सुरवेक दर मेट्रीक टन एफओबीक ३८६ अमेरिकी डॉलर, डिसेंबर २०२३ मेरेन दर मेट्रीक टन एफओबीक फकत २११ अमेरिकी डॉलर आनी मे २०२४ मेरेन दर मेट्रीक टन एफओबीक फकत १९३ अमेरिकी डॉलर आशिल्ली.
जानेवारी ते मे 2024 मेरेन अमेरिकेंतल्या निर्यात दरांत सरासरी 230 डॉलर दर मेट्रीक टन एफएएस खातीर आशिल्ले, जे 2023 वर्सा दर मेट्रीक टन एफएएसाक सरासरी 298 डॉलर आशिल्ल्या वर्सुकी सरासरी परस सकयल आशिल्ले.
एकंदरीत सोडा अॅश उद्देगांत हालींच्या काळांत चड क्षमताय आशिल्ल्याचीं लक्षणां दिसून येतात. पूण चीनांत सध्याची मागणी वाड तिगोवन दवरूं येता जाल्यार संभाव्य चड पुरवण भंय इतली खर नासूं येता.
पूण ही वाड चडशी निवळ उर्जा क्षेत्रांतल्यान येता, ज्या वर्गाची निरपेक्ष मागणी क्षमता अचूकपणान अदमास करप कठीण.
ओपीआयएसचो रसायनीक बाजार गुप्तचर विभाग डाव जोन्स अँड कंपनी अंदूं 9-11 ऑक्टोबर मेरेन माल्टा हांगा 17वी वर्सुकी सोडा अॅश ग्लोबल परिशद घडोवन हाडटलो. वर्सुकी बसकेचो विशय “द सोडा अॅश पॅराडॉक्स” असो आसा.
जागतीक सोडा अॅश परिशद (दावे वटेन पळयात) सगळ्या बाजारपेठ क्षेत्रांतले जागतीक तज्ञ आनी उद्देग फुडारी एकठांय हाडून सोडा अॅश उद्देग आनी संबंदीत उद्देगां खातीर तज्ञ अदमास आयकुपाक, बाजारांतली गती, आव्हानां आनी संद हांचेर चर्चा करतली आनी चीनी बाजारपेठेचो संवसाराचेर कसो परिणाम जातलो हाचो आस्पाव करून बदलपी जागतीक बाजारांतल्या प्रवृत्तींचो परिणाम सोदून काडटलो.
ग्लास इंटरनॅशनल वाचप्यांक GLASS10 कोड वापरून परिशदेच्या तिकीटांचेर 10% सवलत मेळूं येता.
जेस हो ग्लास इंटरनॅशनलचो उपसंपादक आसा. २०१७ इस्वे थावन ती सृजनशील आनी वेवसायीक लेखनाचो अभ्यास करता आनी २०२० इस्वेंत पदवी पुराय केल्या.क्वार्ट्ज बिझनेस मिडियांत येवचे आदीं जेसान वेगवेगळ्या कंपनींनी आनी प्रकाशनां खातीर फ्रीलान्स लेखक म्हणून काम केलें.